Anh em ơi, ngồi xuống đây tui kể cho nghe chuyện đá gà nòi Việt Nam từ hồi ông nội tui còn mặc áo bà ba, chứ không phải đọc sách vở khô khốc đâu nha!
Thời vua chúa – đá gà là “môn thể thao quý tộc” Hồi nhà Nguyễn, nhất là thời vua Tự Đức, mấy ông hoàng bà chúa ở Huế mê đá gà hơn cả hát bội. Trong Đại Nam thực lục có ghi rõ: mỗi năm vào mùng 5 tháng 5, triều đình tổ chức “đấu kê đại hội” ngay trong sân cung, con thắng được gắn huy chương vàng, chủ nhân được ban thưởng cả trăm lượng bạc. Ông nội tui kể, hồi đó có ông hoàng Cường Để nuôi một con gà điều đỏ tên “Thần Kê”, đá 33 trận không thua trận nào, đến khi chết còn được chôn trong vườn Thượng Uyển, đắp mộ bia hẳn hoi!
Thời Pháp thuộc – đá gà thành “mối thù dân tộc” Người Pháp cấm đá gà vì bảo “man rợ”, nhưng càng cấm dân mình càng đá lén. Mỗi lần Tây đi tuần là anh em vác gà chạy vô rừng cao su, vừa đá vừa cắt cử người canh chừng. Có lần ở Thủ Dầu Một, ông cố tui nuôi con gà xám khô tên “Bạch Công”, đá lén trong vườn chuối, thắng Tây trắng 7 con gà Leghorn nhập từ Pháp về, Tây tức quá đốt luôn chuồng gà nhưng vẫn không dám bắt vì sợ dân nổi loạn!
Thời bao cấp – đá gà bằng… tem phiếu Hồi 1975-1985, khó khăn trăm bề, muốn đá gà phải đổi tem phiếu gạo lấy gà giống. Ba tui kể, hồi đó có ông chú Hai ở Cần Giuộc đổi 3 tháng tem gạo để mua con gà peru chân xanh, nuôi 6 tháng đá thắng 18 trận, được cả xóm chia thịt ăn Tết. Đá gà thời đó không có tiền cược, cược bằng… lon gạo, ký đậu, thậm chí cược con vịt xiêm!
Thời Đổi Mới – đá gà thành “nghề tay trái” Từ 1990 trở đi, anh em mình bắt đầu vượt biên sang Thomo, Campuchia đá gà. Lúc đầu đi bộ lội ruộng, mang theo cơm nắm muối mè, ngủ lán trại bên kia biên giới. Có lần chú tui đi cùng 7 người, thắng lớn được 42 triệu (hồi đó mua được 2 cây vàng), về quê cất nhà ngói đỏ, cả xóm kéo nhau đến coi như coi phim!
Thời 4.0 – đá gà vào… điện thoại Giờ 2025 rồi, anh em không cần đi đâu xa, chỉ cần ngồi nhà bật điện thoại là xem được cả trăm trận mỗi ngày. Nhưng tui nói thiệt, cái cảm giác hồi xưa ngồi khán đài Thomo, nắng cháy da, mùi phân gà, tiếng loa rè rè, tiếng anh em hét “đá đi mày ơi”… cái đó mới là hồn cốt đá gà Việt Nam mình!
Đá gà nòi – không chỉ là đá, là văn hóa
- Với người miền Tây: đá gà là dịp tụ họp, uống rượu đế, kể chuyện xưa
- Với người Bình Dương: đá gà là cách thử giống gà, khoe tài nuôi
- Với người Huế: đá gà là thú chơi tao nhã, còn làm thơ vịnh gà nữa kìa!
Giờ tui nuôi gà không phải để đá kiếm tiền, mà để giữ cái giống ông bà để lại. Mỗi lần con gà nhà gáy sáng, tui lại nhớ lời ông nội dặn: “Nuôi gà không phải để giàu, mà để nhớ mình là người Việt Nam.”
Anh em nào còn giữ được cái tình với gà nòi, còn nghe tiếng gáy mà rạo rực, thì dù có xem ở đâu, chơi thế nào… cũng vẫn là con cháu ông cha mình thôi!
Tác giả: Anh Tomo Quê quán: Bình Dương – nơi có tiếng gà gáy vang từ 4 giờ sáng Nuôi gà: 18 con, toàn giống cổ Việt Nam Tin nhắn: Telegram @xemthomo (28.000+ anh em cùng giữ hồn gà nòi)
Bài này tui viết bằng cái tình, không quảng cáo gì hết, chỉ mong anh em đọc xong lại thấy yêu thêm cái môn đá gà truyền thống của mình! Chúc anh em tối nay ngủ ngon, mơ thấy con gà đẹp! 🐓❤️